W tym artykule, pierwszym z serii artykułów o wodzie, znajdziesz kilka bardzo istotnych wskazówek jak odpowiednio przygotować się i jaką wodę stosować wobec swoich roślin, aby zapewnić im odpowiednie warunki rozwoju. 

O tym jak ważna jest woda dla każdego żyjącego organizmu na tej ziemi, nie trzeba chyba nikogo przekonywać. To samo odnosi się również do naszych pięknych, zielonych przyjaciół. 

Roślina składa się w 90% z wody, która reguluje niemal wszystkie procesy zachodzące w roślinie, m.in. przemianę materii. Jest środkiem transportu składników pokarmowych, które roślina pobiera z gleby korzeniami tylko w formie płynnej, czyli rozpuszczone w wodzie. Woda nie tylko dostarcza roślinie składniki pokarmowe, lecz również odprowadza z liści produkty przemiany materii. Pomaga roślinie utrzymać odpowiednią temperaturę, gdyż podczas upałów roślina wyparowuje wodę i dzięki jej przepływowi od korzeni do liści zapewnia sobie chłodzenie — bez takiej możliwości roślina zginęłaby w upalne czy suche dni.  

Prawidłowe podlewanie polega na dostarczeniu roślinie wody: 

- o odpowiedniej jakości,

- w odpowiednim czasie,

- w niezbędnej ilości.  

Odpowiednia jakość wody to przede wszystkim kwestia tego czy woda jest twarda, czy miękka. Bardzo często zwraca się uwagę na to, że woda do podlewania rośliny nie powinna być zbyt twarda, a co się z tym wiąże — nie zawierała dużych ilości wapnia. Twardość wody oznacza się najczęściej w niemieckich stopniach ogólnej twardości wody (°dH) lub w mg CaCO₃ i zależy od zawartości rozpuszczonych w niej soli. Znaczące są tu przede wszystkim związki magnezu i wapnia, których rośliny wykorzystują jedynie w nieznacznym stopniu, a których zbyt wysoko koncentracja może doprowadzić do utrudnienia czy nawet upośledzenia pobierania innych składników. Na niektóre rośliny twarda woda może działać jak trucizna; im kwaśniejszego podłoża wymaga dany gatunek, tym gorzej znosi podlewanie twardą wodą. 

Rodzaje twardości wody: 

Na twardość ogólną wody składa się twardość węglanowa i niewęglanowa. 

Twardość niewęglanowa nazywana jest twardością stałą, gdyż nie daje się usunąć jej przez np. gotowanie. Tworzą ją związki siarki z wapniem oraz magnezem. W amatorskiej uprawie roślin ich obecność nie jest jednak szkodliwa.  

Twardość węglanowa ma istotne znaczenie dla wspomnianego wcześniej prawidłowego pobierania substancji odżywczych przez rośliny. Jest to tak zwana twardość przemijająca, którą łatwo możemy zlikwidować np. poprzez gotowanie wody. Aby rozwój roślin przebiegał prawidłowo twardość węglanowa wody nie powinna przekraczać 10°dH. W przeciwnym przypadku pH podłoża będzie rosło, czyli stanie się ono bardziej alkaliczne. Większość naszych rośli pokojowych najlepiej rośnie w podłożu o pH pomiędzy 5,5-6,5.

Między odczynem wody i jej twardością występuje dość ścisły związek. Mianowicie w normalnych sytuacjach miękka woda określana niską wartością w niemieckiej skali twardości (dH) odznacza się również dość niskim pH. Na przykład, woda o twardości 8-9°dH ma wartość pH 5,5-6,5 (większość roślin czuje się najlepiej, jeśli woda i podłoże mają takie właśnie pH). W praktyce oznacza to, że tego rodzaju wody możemy używać do podlewania większości roślin, bez konieczności zmiękczania. 

Ostrożnie z wodą zbyt miękka lub destylowaną! 

Bardzo miękka woda (poniżej 4°dH) jak również woda destylowana, nie powinny być NIGDY używane do podlewania roślin, gdyż nie zawierają żadnych związków mineralnych. Również woda uzdatniana różnymi solami jest szkodliwa dla roślin. Woda pozbawiona soli mineralnych powinna być wymieszana z wodą twardą, bogatą w sole mineralne i dopiero wówczas stosowana do podlewania.

Ostrożnie z deszczówką! 

Wprawdzie jest ona bardzo miękka, lecz prawie wszędzie tak brudna, że odpowiednio przegotowana woda wodociągowa jest od niej znacznie lepsza. Nie jest ona również dostępna dla każdego miłośnika roślin, a na co najbardziej należy zwrócić uwagę to fakt, że deszczówkę należy zbierać nie wcześniej niż po upływie 0,5-1 godziny od rozpoczęcia deszczu, gdyż pierwsza spływająca woda może zawierać kurz zawarty w atmosferze lub inne szkodliwe pyły. Jeśli istnieje obawa, że deszczówka jest zbyt kwaśna, można oznaczyć jej pH podręcznym kwasomierzem, które dostępne są w każdym sklepie ogrodniczym. 

Dzięki wspomnianemu przed chwilą urządzeniu jesteśmy w końcu w stanie bardzo płynnie przejść do najciekawszej części artykułu, czyli metod badania twardości wody i jej zmiękczania. 

- Jedną z prostszych metod badania twardości wody jest użycie wymienionego już tutaj kwasomierza (pH-metr). Na rynku dostępnych jest teraz mnóstwo takich urządzeń w bardzo przystępnych cenach, które dodatkowo mają możliwość auto kalibracji. 

- Papierki wskaźnikowe (lakmusowe) — chyba jedne z najpopularniejszych metod określania pH wody, a co za tym idzie jej twardości. Sprzedawane najczęściej z kolorystyczną skalą porównawczą. W porównaniu do kwasomierza mamy tu jednak duży margines błędu, przy 6-stopniowej skali gdzie np. elektroniczne kwasomierze potrafią określić pH z dokładnością +/- 0,01 pH. 

- Stara metoda, która zawsze przychodzi z pomocą kiedy nie mamy pod ręką kwasomierza, papierków lakmusowych i nie możemy dodzwonić się do stacji uzdatniania wody, aby dowiedzieć się o jakości naszej wody z kramu. Mianowicie polega na opryskaniu badaną wodą rośliny o sztywnych liściach i obserwowaniu, czy po wyschnięciu tworzą się plamy. Jeśli tworzą się białe wapienne pierścienie — woda jest średnio twarda, jeśli natomiast liście zostaną pokryte białymi plamami — woda jest twarda, a nawet bardzo twarda i bez zabiegów zmiękczających nie nadaje się do podlewania roślin.  

Dzięki wykorzystaniu powyższych metod określiliśmy twardość naszej wody. Jeśli wynikło z przeprowadzonego badania, że woda miejska w twoim kranie jest miękka to nic tylko pozazdrościć. Większość z nas nie ma jednak tyle szczęścia i musi się czasem mocno nagimnastykować, aby stworzyć odpowiednie warunki wodne swoim roślinom.
 

Do zabiegów zmiękczających wodę należą:  

- Odstanie wody, czyli umieszczenie jej najlepiej w płaskim naczyniu na co najmniej 12 godzin tak, aby wytrąciły się jony wapnia w postaci związków wapnia, osiadły na dnie naczynia oraz, aby ulotnił znajdujący się w niej chlor (chlor i związki chloru wpływają szkodliwie na wzrost i zdrowotność roślin. Zawartość chloru w wodzie używanej do podlewania nie powinna przekraczać 50 mg/1 l) - zalecane przy wodzie do 10°dH. 

 - Filtrowanie wody dzięki specjalnym dzbankom z filtrem. Różnej pojemności dzbanki można kupić w zwykłym, większym sklepie z artykułami AGD. Aktywny filtr nie tylko odwapnia wodę, lecz także zatrzymuje szkodliwe substancje. Dzięki temu nadaje się również do filtrowania wody na kawę czy herbatę. Minusem tej metody jest czas, jaki zajmuje przefiltrowanie odpowiedniej ilości wody dla naszych roślin. Jeśli jednak nie masz zbyt wielu roślin w domu — sprawdzi się dla Ciebie idealnie. Stosowanie przy średnim stopniu twardości wody.  

- Gotowanie wody w czajniku lub większych naczyniach tak, aby doprowadzić do wytrącenia się tak zwanego kamienia kotłowego (biały osad na ściankach naczynia). Metodę tę zaleca się przy stopniu twardości 12 dH. 

- Metoda z wykorzystaniem torfu nieodkwaszonego. Ciężko w tej metodzie co prawda dysponować wskaźnikami liczbowymi ściśle informującymi o stopniu zmniejszenia twardości wody po takim zabiegu, jednak dla potrzeb domowych jest on dość skuteczny. Około 0,5-1 kg suchego torfu wsypuje się do przepuszczalnego woreczka i umieszcza go w 10 litrowym naczyniu z wodą i pozostawia na całą noc. Zawartość woreczka należy wymienić po 2-3 razach zastosowaniach tej metody. Stosować głównie przy twardości wody 12-15°dH.  Ze względów ekologicznych stosowanie torfu należałoby ograniczyć. 

- Środki do zmiękczania wody w płynie lub w proszku, które korygują jej odczyn i tym samym zwiększają przyswajalność składników odżywczych zawartych w podłożu i nawozach. Po odczekaniu 6-12 godzin należy zlać wodę ostrożnie, lub przelać przez filtr (np. do kawy). Bardzo dobra metoda jeśli potrzebujemy bardzo dużo wody do podlewania i zaleca się ją głównie przy bardzo dużej twardości wody.  

Najważniejszą kwestią zatem jaką powinniśmy wynieść z lektury tego artykułu, jest fakt, że twardość wody ma ogromne znaczenie dla ogólnego dobrego stanu roślin i ich systemu korzeniowego. Przy zbyt twardej wodzie rośliny z trudem przyswajają składniki pokarmowe, szczególnie mikroelementy. Mimo rozpuszczonych w twardej wodzie składników mineralnych występują u roślin objawy niedoboru składników pokarmowych (najczęściej chloroza). Roślinom żółkną wtedy liście, szczególnie między nerwami, a te ostatnie zostają nadal zielone. Zbyt „wapienna” woda powoduje przy tym niekorzystne zjawiska zewnętrzne, jak np. białe „wykwity” na doniczkach i szpecące białe plamy na liściach, które są bardzo nieestetyczne.

Rośliny pokojowe wymagające miękkiej wody: Anturium, Begonia, Kamelia, Difenbachia, Dipladenia, Fitonia, Gardenia, Maranta, paprocie, palmy i storczyki.